ජල කඨීණත්වය යනු නිවාස, කර්මාන්ත සහ සමස්ත ජීවී ප්රජාවට ම බලපාන වැදගත් ජල තත්ත්ව පරාමිතියකි. එය ජලයේ දියවී ඇති ඛනිජ ලවණ, ප්රධාන වශයෙන් කැල්සියම් (Ca²⁺) සහ මැග්නීසියම් (Mg²⁺) අයන තිබීම ගැන සඳහන් කරයි.
වැසි ජලය, පස සහ ලයිම්ස්ටෝන්, හුණු, ජිප්සම් වැනි පාෂාණ හරහා ගලා යන විට, මෙම ඛනිජ ස්වභාවිකවම ජලයට ඇතුල් වේ. එබැවින්, ජල කඨීණත්වය ස්වාභාවික සංසිද්ධියක් වන අතර, විශේෂයෙන් ළිං සහ නළ ළිං වැනි භූගත ජල මූලාශ්රවල බහුලව දක්නට ලැබේ.
කඨීණ ජලය සාමාන්යයෙන් පානය කිරීමට ආරක්ෂිත වුවද, අධික කඨීණත්වය එදිනෙදා කටයුතුවලදී බොහෝ ප්රායෝගික ගැටළු ඇති කළ හැකිය.
විද්යාත්මක, ජල කඨීණත්වය ප්රධාන වර්ග දෙකකට වර්ගීකරණය කර ඇත:
• තාවකාලික කඨීණත්වය
• ස්ථිර කඨීණත්වය
තාවකාලික කඨීණත්වය කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් බයිකාබනේට් මගින් ඇති වන අතර රත් කිරීමෙන් ඉවත් කළ හැකිය. මන්ද රත්කිරීමේදී බයිකාබනේට්, ජලයේ දියනොවන කාබනේට් බවට පරිවර්තනය කර, අවක්ශේප වීම තුලින් ඉවත් කළ හැකිය.
ස්ථිර කඨීණත්වය කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම්, සල්ෆේට් සහ ක්ලෝරයිඩ් මගින් ඇති වන අතර රත්කිරීම මඟින් ඉවත් කළ නොහැක. මෙම ආකාරයේ කඨීණත්වය සඳහා රසායනික ප්රතිකාර හෝ පෙරීමේ ක්රම අවශ්ය වේ.
මෙම වර්ග දෙක තේරුම් ගැනීම, ජලය මෘදු කිරීම සඳහා නිවැරදි ප්රතිකාර ක්රමය තෝරා ගැනීමට උපකාරී වේ.
ජල කඨීණත්වය සාමාන්යයෙන් මනිනු ලබන්නේ ලීටරයකට මිලිග්රෑම් (mg/L) හෝ මිලියනයකට කොටස් (ppm) ලෙස කැල්සියම් කාබනේට් (CaCO₃) ලෙසිනි.
කඨීණතා මට්ටම් මත පදනම්ව, ජලය මෘදු, මධ්යස්ථ කඨීණ, කඨීණ හෝ ඉතා කඨීණ ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. මෘදු ජලයේ කඨීණත්වය 60 mg/L ට වඩා අඩු වන අතර ඉතා කඨීණ ජලයේ 180 mg/L ට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් CaCO₃ අඩංගු වේ.
දෛනික ගෘහ ජීවිතයේදී, කඨීණ ජලය විවිධ ගැටලු කිහිපයක් ඇති කරයි.
• සබන් සහ ඩිටර්ජන්ට් පහසුවෙන් පෙණ නොගැසෙන අතර එය ඉහළ සබන් පරිභෝජනයකට මග පාදයි.
• කඨීණ ජලය සමහර උපකරණ, ටයිල් සහ වීදුරු භාණ්ඩ මත සුදු පැල්ලම් ඇති කරයි.
• කාලයත් සමඟ, පයිප්ප, කේතල්, ජල තාපක සහ රෙදි සෝදන යන්ත්ර තුළ පරිමාණ (Scaling) ගොඩනඟා, ඒවායේ කාර්යක්ෂමතාව සහ ආයු කාලය අඩු කරයි.
• එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, නිවාස වැඩි විදුලි පරිභෝජනය, නඩත්තු වියදම් වැඩි වීම සහ නිතර අලුත්වැඩියා කිරීම් වලට මුහුණ දීමට සිදුවේ.
• කඨීණ භූගත ජලය ඇති ප්රදේශවල මෙම ගැටළු බහුලව අත්විඳිනු ලැබේ.
සෞඛ්යමය වශයෙන්, කඨීණ ජලය භයානක ලෙස නොසැලකේ.
• ඇත්ත වශයෙන්ම, ජලයේ අඩංගු කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් මිනිස් සිරුරට අත්යවශ්ය ඛනිජ වන අතර අස්ථි සෞඛ්යයට සහ සාමාන්ය මාංශ පේශි ක්රියාකාරිත්වයට සහාය වේ.
• කෙසේ වෙතත්, ඉතා කඨීණ ජලය සමහර පුද්ගලයින්ගේ සම සහ හිසකෙස් වියළීමට හේතු විය හැකි අතර පානීය ජලයේ රසයට බලපායි.
• මේ හේතුව නිසා, මධ්යස්ථ කඨීණතාව බොහෝ විට ප්රයෝජනවත් යැයි සැලකේ.
කාර්මික සහ ව්යාපරික අංශවල ජල කඨීණ ද ප්රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.
• රෙදිපිළි සැකසීම, ආහාර පාන නිෂ්පාදනය, ඖෂධ, බොයිලේරු සහ සිසිලන කුළුණු වැනි කර්මාන්ත සඳහා පාලිත ජල කඨීණතා මට්ටම් අවශ්ය වේ.
• අධික කඨීණතාව බොයිලේරු සහ තාප හුවමාරුකාරකවල පරිමාණ (Scaling) බැඳීමට හේතු වන අතර එමඟින් තාප හුවමාරුව අඩු වීම, ඉහළ ඉන්ධන පරිභෝජනය සහ උපකරණ අසාර්ථක වීම සිදුවිය හැකිය.
• අවසාන නිෂ්පාදනයට ජල ගුණාත්මකභාවය සෘජුවම බලපාන කර්මාන්තවල, ගුණාත්මකභාවය සහ කාර්යක්ෂමතාව පවත්වා ගැනීම සඳහා කඨීණතාව පාලනය අත්යවශ්ය වේ.
ජල කඨීණතාව පරීක්ෂා කිරීම සරල වන අතර දැනට බහුලව භාවිතා වේ.
• EDTA ටයිට්රේෂන් වැනි රසායනාගාර ක්රම නිවැරදි ප්රතිඵල ලබාදෙයි.
• කඨීණතා පරීක්ෂණ කට්ටල (Hardness Test Kits) භාවිතයෙන් ක්ෂේත්ර පරීක්ෂණ ඉක්මන් සහ පහසු මිනුම් ලබා දෙයි.
• නිතිපතා පරීක්ෂා කිරීමෙන් නිවාස සහ කර්මාන්තවලට ජල ගුණාත්මකභාවය නිරීක්ෂණය කිරීමට සහ අවශ්ය නිවැරදි කිරීමේ ක්රියාමාර්ග ගැනීමට ඉඩ සලසයි.
• පරීක්ෂණ ප්රතිඵල මත පදනම්ව, සුදුසු ප්රතිකාර ක්රම තෝරා ගත හැකිය.
ජල කඨීණතාව අඩු කිරීම සඳහා ක්රම කිහිපයක් තිබේ.
• තාවකාලික කඨීණතාව ඉවත් කිරීම සඳහා රත්කිරීම ඵලදායී වන නමුත් විශාල ජල පරිමාවන් සඳහා එය ප්රායෝගික නොවේ.
• නාගරික සහ කාර්මික ජල පිරිපහදු යන්ත්රවල තාවකාලික සහ ස්ථිර කඨීණතාව යන දෙකම ඉවත් කිරීම සඳහා Lime-Soda ක්රියාවලිය බහුලව භාවිතා වේ.
• අයන හුවමාරු (Ion Exchange) ජල මෘදුකාරක කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් අයන, සෝඩියම් අයන සමඟ ප්රතිස්ථාපනය කරන අතර ඒවා නිවාසවල බහුලව භාවිතා වේ.
• Reverse Osmosis පද්ධති බොහෝ ද්රාවිත ඛනිජ ඉවත් කර මෘදු ජලය සපයයි, නමුත් ඒමඟින් ප්රයෝජනවත් ඛනිජ ද ඉවත් විය හැකිය.
පානීය ජල ප්රමිතීන්ට (Drinking Water Quality Standards) අනුව, CaCO₃ ලෙස 250 mg/L පමණ දක්වා කඨීණතා මට්ටමක් යෝග්ය යැයි සලකනු ලැබේ.
ජල කඨීණතා නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීම ජල සම්පත් ආරක්ෂිත, කාර්යක්ෂම සහ ආර්ථික වශයෙන් භාවිතා කිරීම සහතික කරයි.
නිගමනයක් ලෙස, ජල කඨීණතාව ජලයේ ස්වාභාවික සහ නොවැළැක්විය හැකි ලක්ෂණයකි, නමුත් එහි හේතු, බලපෑම් සහ පාලන ක්රම තේරුම් ගැනීම සමාජයට අත්යවශ්ය වේ.
දැනුවත්භාවය සහ නිතිපතා පරීක්ෂා කිරීම, ගෘහ උපකරණ ආරක්ෂා කිරීමට, කාර්මික කාර්ය සාධනය වැඩි දියුණු කිරීමට සහ අනාගත පරම්පරාවන් සඳහා තිරසාර ජල භාවිතය ප්රවර්ධනය කිරීමට උපකාරී වේ.
Author: සංචිලා හපුතැන්න
